معرفی دوره «زیست شهر نوین مولد»

تحولات پرشتاب اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در دهه‌های اخیر، مسئله «شهر» را به یکی از مهم‌ترین میدان‌های حکمرانی و زیست جمعی تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، بازاندیشی در نسبت میان انسان، جامعه، فرهنگ و ساختار شهری، ضرورتی راهبردی برای آینده ایران به شمار می‌رود.

دوره «زیست شهر نوین مولد» با تدریس دکتر عباس جهانبخش، تلاشی است برای ارائه یک چارچوب تحلیلی و کاربردی در زمینه شهر اسلامی نوین؛ شهری که در آن مردم صرفاً مصرف‌کننده خدمات نیستند، بلکه به‌عنوان بازیگران اصلی توسعه، هویت و تولید اجتماعی ایفای نقش می‌کنند.

این دوره در قالب ۱۹ جلسه و در ۵ فصل طراحی شده و می‌کوشد ضمن بررسی مبانی نظری و تجربه‌های جهانی، امکان تحقق الگوی زیست شهر نوین مولد را در بستر ایران امروز تحلیل کند.

چرا مسئله «زیست شهر نوین مولد» اهمیت دارد؟

الگوی توسعه شهری در بسیاری از نقاط جهان طی سال‌های گذشته با چالش‌هایی نظیر تمرکزگرایی، گسترش سوداگری زمین، فروپاشی پیوندهای اجتماعی، بحران هویت و کاهش مشارکت مردم مواجه بوده است.

در ایران نیز مسئله شهر، تنها یک موضوع کالبدی یا عمرانی نیست؛ بلکه مستقیماً با:

عدالت اجتماعی
کیفیت حکمرانی
سرمایه اجتماعی
هویت فرهنگی
امنیت اقتصادی
و آینده تمدنی کشور

پیوند دارد.

دوره «زیست شهر نوین مولد» تلاش می‌کند از خلال یک نگاه تمدنی، امکان بازتعریف شهر را بر پایه انسان، خانواده، تولید، فرهنگ و مشارکت اجتماعی بررسی کند.

رویکرد دوره

این مجموعه صرفاً یک بحث نظری درباره معماری یا شهرسازی نیست؛ بلکه تلاش دارد با پیوند میان:

مبانی فکری
تجربه‌های تاریخی
الگوهای جهانی
ظرفیت‌های قانونی
و الزامات اجرایی

به تصویری واقعی و قابل تحقق از شهر آینده ایران برسد.

در این دوره، شهر نه به‌عنوان مجموعه‌ای از ساختمان‌ها، بلکه به‌مثابه یک «زیست‌بوم اجتماعی و تمدنی» مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

نحوه شرکت در دوره

اعضای محترم می‌توانند از طریق صفحه اختصاصی دوره، محتوای جلسات را مشاهده کرده و پس از پایان هر جلسه، در آزمون مربوط به آن شرکت کنند.

همچنین امکان طرح پرسش درباره محتوای جلسات در بخش دیدگاه‌های هر جلسه فراهم شده است تا پاسخ‌ها مستقیماً از سوی استاد ارائه شود.

صفحه دوره:

مشاهده دوره زیست شهر نوین مولد

سرفصل‌های دوره

فصل اول | انسان شرایط‌ساز

در فصل نخست، نسبت انسان با فرهنگ، جامعه و ساختار شهری مورد بررسی قرار می‌گیرد. این بخش تلاش می‌کند نشان دهد چگونه نظام فکری و نظریه اجتماعی، بر شکل‌گیری فضای شهری اثر می‌گذارد.

مباحث این فصل:

نسبت شهر و فرهنگ با انسان شرایط‌ساز
تأثیر اندیشه‌ها بر فضای کالبدی شهر
نظام فکری و الگوهای حکمرانی
نظریه اجتماعی و زیست شهری
مفهوم «شهر چهار جهان»

فصل دوم | مروری بر تجارب جهانی

در این فصل، نمونه‌هایی از تجربه‌های جهانی و تاریخی در حوزه زیست جمعی و سازمان اجتماعی شهر بررسی می‌شود تا امکان مقایسه و تحلیل الگوهای مختلف فراهم گردد.

مباحث این فصل:

تجربه «داچا» و «کیبوتص»
رویای حومه و برش عرضی شهر
تجربه توسعه شهری در چین
نظریه موج سوم الوین تافلر
تجربه‌های تاریخی و داخلی

فصل سوم | طرح پیشنهادی زیست شهر نوین مولد

این فصل، بخش راهبردی دوره محسوب می‌شود و تلاش دارد الگوی پیشنهادی برای طراحی و تحقق شهر نوین مولد را تبیین کند.

مباحث این فصل:

آمایش سرزمین
نسبت شهر با طبیعت
برنامه‌ریزی و طراحی شهری
معماری و تکنولوژی ساخت
الگوهای توسعه متوازن شهری

فصل چهارم | امکان‌سنجی و ارزیابی

در این فصل، ظرفیت‌های اجرایی و موانع عملی تحقق الگوی شهر نوین بررسی می‌شود.

مباحث این فصل:

تأمین زمین
کنترل سوداگری زمین
ظرفیت‌های قانونی و نهضت ملی مسکن
زیرساخت‌های آب و فاضلاب
ارزیابی امکان تحقق الگو

فصل پنجم | موانع و مسیرهای نهادی

تحقق هر تحول اجتماعی، نیازمند سازوکارهای نهادی و مدیریتی متناسب است. این فصل به بررسی چالش‌های حکمرانی و موانع ساختاری می‌پردازد.

مباحث این فصل:

رتبه‌بندی به‌عنوان سازوکار حکمرانی
خلأ نهاد پیشران
مسئله مدیر مسلمان در ساختارهای موجود
نسبت مدیریت و تحول تمدنی

این دوره برای چه کسانی مفید است؟

این دوره می‌تواند برای گروه‌های مختلفی مفید و الهام‌بخش باشد، از جمله:

فعالان حوزه حکمرانی و سیاست‌گذاری شهری
پژوهشگران علوم اجتماعی و معماری
مدیران شهری و اجرایی
دانشجویان حوزه شهرسازی، معماری و علوم سیاسی
فعالان فرهنگی و اجتماعی
علاقه‌مندان به مباحث تمدن نوین اسلامی

شهر آینده، بدون مردم ساخته نمی‌شود

یکی از مهم‌ترین محورهای این دوره، بازگشت مردم به متن حکمرانی شهری است. شهر نوین مولد، صرفاً محصول سیاست‌گذاری از بالا نیست؛ بلکه نیازمند مشارکت فعال جامعه، تقویت هویت محلی، عدالت فضایی و بازسازی سرمایه اجتماعی است.

در این نگاه، توسعه شهری زمانی معنا پیدا می‌کند که:

انسان محور طراحی باشد،
خانواده تقویت شود،
اقتصاد محلی فعال گردد،
و شهر به بستری برای رشد اجتماعی و فرهنگی تبدیل شود.

جمع‌بندی

دوره «زیست شهر نوین مولد» تلاشی است برای آغاز یک گفت‌وگوی جدی درباره آینده شهرهای ایران؛ آینده‌ای که در آن توسعه، صرفاً به گسترش کالبدی محدود نمی‌شود، بلکه با هویت، عدالت، مشارکت مردمی و پیشرفت تمدنی پیوند می‌خورد.

این مجموعه می‌کوشد میان اندیشه و عمل، میان حکمرانی و جامعه، و میان شهر و انسان، نسبتی تازه برقرار کند؛ نسبتی که بتواند مسیر تحقق شهر اسلامی نوین را واقع‌بینانه‌تر و عملیاتی‌تر سازد.

پرسش‌های متداول (FAQ)

دوره «زیست شهر نوین مولد» شامل چند جلسه است؟

این دوره در قالب ۱۹ جلسه و در ۵ فصل ارائه شده است.

محور اصلی دوره چیست؟

محور اصلی دوره، بررسی نقش مردم، حکمرانی و ساختارهای شهری در تحقق شهر اسلامی نوین و تمدن نوین اسلامی است.

آیا این دوره صرفاً نظری است؟

خیر. علاوه بر مباحث نظری، تجربه‌های جهانی، ظرفیت‌های اجرایی و الزامات عملی تحقق الگوی پیشنهادی نیز بررسی شده است.

مخاطبان اصلی این دوره چه کسانی هستند؟

پژوهشگران، مدیران شهری، دانشجویان، فعالان اجتماعی و علاقه‌مندان به مباحث حکمرانی و تمدن اسلامی از مخاطبان اصلی این دوره هستند.

دعوت به همراهی

برای آشنایی عمیق‌تر با الگوی «زیست شهر نوین مولد» و مشارکت در گفت‌وگوی تمدنی درباره آینده شهرهای ایران، این مجموعه را دنبال کرده و با انتشار آن، در گسترش ادبیات حکمرانی مردمی و تحول اجتماعی سهیم باشید.