نقد یک خطای راهبردی در تحلیل تورم

در پی اظهارات اخیر دکتر مسعود پزشکیان مبنی بر اینکه «علت تورم، کسری بودجه دولت است»، سید یاسر جبرائیلی دبیرکل حزب تمدن نوین اسلامی، در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهور، نسبت به پیامدهای تداوم این نگاه در سیاست‌گذاری اقتصادی کشور هشدار داد.

در این نامه، با تأکید بر ضرورت بازنگری در تحلیل‌های رایج اقتصادی، تصریح شده است که در اقتصاد ایران، کسری بودجه علت اصلی تورم نیست؛ بلکه تورم و کسری بودجه، هر دو معلول افزایش نرخ ارز و تضعیف پول ملی هستند.

متن کامل نامه دبیرکل حزب تمدن نوین اسلامی

جناب آقای دکتر پزشکیان

ریاست محترم جمهور

سلام علیکم

با احترام و از سر دلسوزی برادرانه برای شخص شما، سرنوشت اقتصاد و معیشت ملت ایران، لازم می‌دانم نکته‌ای اساسی را در خصوص فرمایشات اخیرتان مبنی بر اینکه «علت تورم کسری دولت است»، به حضورتان یادآور شوم.

کارشناسانی که امروز اطراف جنابعالی را گرفته‌اند، آگاهانه یا از سر غفلت، مسیر سقوط کشور را به دولت نشان می‌دهند.

آنها مسئله را برای شما وارونه جلوه داده‌اند و با تکرار فرمول‌های شکست‌خورده نئولیبرال، می‌کوشند علت اصلی تورم را «کسری بودجه» جا بزنند، حال آنکه حقیقت درست برعکس است.

در اقتصاد ایران، کسری بودجه علت تورم نیست، بلکه هم تورم و هم کسری بودجه، معلول یک پدیده ریشه‌ای‌ترند: افزایش نرخ ارز.

افزایش مداوم نرخ ارز، که به‌ظاهر برای «تعدیل» و «تعادل» تجویز می‌شود، هم ارزش پول ملی را نابود کرده، هم بودجه دولت را بی‌ثبات کرده و هم میلیون‌ها ایرانی را تحت فشار شدید معیشتی قرار داده است.

وقتی دولت اجازه می‌دهد نرخ ارز به‌صورت مداوم افزایش یابد، همه قیمت‌ها به دنبال آن جهش می‌کنند و در نهایت، دولت برای جبران هزینه‌های فزاینده، ناچار به افزایش هزینه‌های بودجه‌ای می‌شود؛ و چون درآمدها پاسخگوی این افزایش نیست، کسری بودجه شکل می‌گیرد.

ضرورت بازنگری در سیاست ارزی

در بخش دیگری از این نامه آمده است:

«به جنابعالی آدرس غلط می‌دهند تا ذهن دولت از مسئله اصلی یعنی کنترل و تثبیت نرخ ارز منحرف شود و افزایش نرخ ارز، تحت عنوان “اصلاح اقتصادی” توجیه گردد؛ در حالی که نتیجه واقعی آن، انتقال ثروت از طبقات ضعیف به صاحبان سرمایه و رانت ارزی است.»

دبیرکل حزب تمدن نوین اسلامی همچنین با اشاره به تجربه افزایش نرخ ارز در سال گذشته، این پرسش را مطرح کرده است که اگر هدف از جهش ارزی، حذف رانت بوده، چرا همچنان مسئله کسری بودجه پابرجاست.

اقتصاد ایران؛ مسئله کسری عدالت

در ادامه این نامه تأکید شده است:

«اقتصاد ایران بیش از آنکه از کسری بودجه رنج ببرد، از کسری عدالت رنج می‌برد.»

این نامه، ریشه بخش مهمی از بحران‌های اقتصادی کشور را در نوع نگاه به پول ملی، سیاست ارزی و غلبه تفکرات سوداگرانه بر تصمیم‌سازی اقتصادی دانسته و بر ضرورت بازگشت به اقتصاد تولیدمحور و مردمی تأکید کرده است.

تثبیت پول ملی؛ یک ضرورت ملی

دبیرکل حزب تمدن نوین اسلامی در پایان این نامه، تثبیت نرخ ارز را نه صرفاً یک سیاست فنی، بلکه ضرورتی ملی، اجتماعی و عدالت‌خواهانه توصیف کرده و از رئیس‌جمهور خواسته است با رویکردی مستقل و مبتنی بر منافع عمومی، مسیر اقتصاد کشور را از سوداگری و بی‌ثباتی به سمت عدالت و ثبات پایدار هدایت کند.

جمع‌بندی

نامه دبیرکل حزب تمدن نوین اسلامی را می‌توان بخشی از نقد جدی به رویکردهای رایج اقتصادی در کشور دانست؛ نقدی که بر حفظ ارزش پول ملی، عدالت اقتصادی، حمایت از معیشت مردم و مقابله با سیاست‌های تورم‌زا تأکید دارد.

در شرایطی که اقتصاد ایران با فشارهای معیشتی و بی‌ثباتی بازارها مواجه است، بازخوانی ریشه‌های واقعی تورم و نسبت آن با سیاست ارزی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری گفت‌وگویی جدی‌تر درباره آینده حکمرانی اقتصادی کشور باشد.

پرسش‌های متداول (FAQ)

چرا در این نامه، نرخ ارز عامل اصلی تورم معرفی شده است؟

در این تحلیل، افزایش نرخ ارز باعث رشد عمومی قیمت‌ها، افزایش هزینه‌های دولت و در نهایت شکل‌گیری کسری بودجه دانسته شده است.

موضع حزب تمدن نوین اسلامی درباره سیاست ارزی چیست؟

این حزب بر تثبیت پول ملی، کنترل نرخ ارز و حمایت از اقتصاد تولیدمحور و مردمی تأکید دارد.

محور اصلی انتقاد مطرح‌شده در نامه چیست؟

انتقاد اصلی متوجه رویکردی است که تورم را صرفاً ناشی از کسری بودجه می‌داند و نقش سیاست‌های ارزی را نادیده می‌گیرد.

دعوت به مشارکت

حزب تمدن نوین اسلامی از صاحب‌نظران، فعالان اقتصادی و دغدغه‌مندان عدالت اجتماعی دعوت می‌کند دیدگاه‌ها و نقدهای خود را درباره سیاست‌های ارزی و راهکارهای ثبات اقتصادی با ما در میان بگذارند.